Duur maatwerk is niet altijd nodig

Een last-minute, maar o zo belangrijke tekstcorrectie, of tóch nog een andere foto boven dat artikel. Niet alle wijzigingen vallen netjes binnen de afgesproken correctierondes, maar zijn toch nodig. Als er dan íets voor een opdrachtgever irritant is, is een ontwerpbureau dat bij iedere kleine aanpassing op een ontwerp een rekening stuurt. Tegelijkertijd ben je als vormgever beducht voor te veel onbetaald extra werk. Hoe ga je daar mee om? Grofweg zijn er drie mogelijkheden:

1. Service verlenen
‍Je voert de extra werkzaamheden uit als service. Je gaat voor de lange-termijnrelatie, dus knijp je een oogje dicht. En soms houd je er in je prijzen al een beetje rekening mee, je kent je klanten over 't algemeen goed.
‍
2. Meerwerk berekenen
Je geeft aan dat er sprake is van meerwerk, en komt in overleg extra budget overeen. Als het meerwerk substantieel is, is dat niet meer dan redelijk. Tegelijkertijd wil je de klant ook niet tegen je in het harnas jagen met onvoorziene kosten, dus veel ontwerpbureaus zijn hier voorzichtig mee. Maar als je er niets van zegt, loop je het gevaar dat een opdrachtgever je  gaat overvragen.
‍
3. Een toolkit opleveren
En dan is er een derde mogelijkheid: je levert niet een kant-en-klaar maatwerk product op, maar iets waarmee de klant zelf aan de slag kan. Een toolbox. Een handboek met instructies. Een bouwpakket. Een ontwerptemplate. Waarmee de klant zelf correcties kan maken. Of zelfs hele communicatiemiddelen kan produceren, zonder dat er een ontwerper aan te pas hoeft te komen.

Wij gaan steeds vaker voor die laatste oplossing. Kijk, als je een complex boek of tijdschrift wilt opmaken, kun je dat misschien beter aan een expert overlaten. Maar een flyer- of posterformat, of templates voor social media? Dat gaat prima. We leveren dit soort doe-het-zelf-oplossingen steeds vaker op in een relatief simpele app zoals Canva. Daar kan iedereen vrij makkelijk in werken, zonder grafische vakkennis. Bij FELT vinden we het leuk om creatief over dit soort oplossingen na te denken. We vinden het belangrijker dat een opdrachtgever enthousiast aan de slag gaat met ons (en uiteindelijk hún) ontwerp, dan dat we een verdienmodel maken van het uitvoeren van suffe wijzigingen. Wij denken daarbij vanaf het begin al in gestandaardiseerde oplossingen die overdraagbaar zijn. Systeemdenkers als we zijn, zit dit in ons dna.

Maar hoe zit het dan met copyright, en je unieke vakkennis als vormgever? Geef je die dan niet te veel uit handen? Wij denken van niet. Het ontwerpvak verandert momenteel razendsnel. Met de opkomst van steeds toegankelijker ontwerptools en de ontwikkeling van AI, zit het unieke niet alleen in een mooie lay-out, een strakke typografie of een bijzondere beeldcompositie. Wat wij zien als ons werk, is het bedenken van creatieve oplossingen die goed werken voor de opdrachtgever, binnen de context van hún workflow. Vaak zijn dat niet alleen mooie ontwerpresultaten, maar ook handige manieren om zelf consistente communicatie te maken zonder dat wij er steeds met onze dure ontwerptengels aan hoeven te zitten.

Case: Een bouwpakket voor illustraties

Een mooi voorbeeld van hoe een relatief straightforward ontwerpopdracht resulteerde in een slimme doe-het-zelf-oplossing, is de illustratiestijl die we voor DIA ontwikkelden. DIA is een uitgever van toetsen en leerling-volgsystemen voor primair en voortgezet onderwijs. Ze vroegen FELT om een uitbreiding van de eerder door ons ontwikkelde beeldstijl, in de vorm van illustraties. Omdat we in onze gesprekken merkten dat ze niet alleen een illustratiestijl wilden, maar eigenlijk behoefte hadden aan een oplossing waarmee ze zélf steeds nieuwe illustraties konden maken, leverden we uiteindelijk een soort bouwpakket aan. De figuurtjes zijn aan de hand van bepaalde thema’s zelf samen te stellen, en een slim action-script in Illustrator zorgt voor de consistente output. Minder dan een uur nadat we het hadden opgeleverd, stond er al een social media post met de illustratiefiguurtjes online!

Case: Templates als slimme investering

Voor Theaterschool Utrecht hebben we iets soortgelijks geleverd. Veel van het beperkte communicatiebudget ging voorheen op aan het laten uitvoeren van redelijk minimale wijzigingen in promotiematerialen. Wat ten koste ging van de ontwikkeling van pakkende beeldcontent. Flyers en posters zelf maken was ook niet ideaal, want tijdrovend, en zonder grafische vakkennis niet bevorderlijk voor de professionele uitstraling. We adviseerden ze het budget eenmalig te besteden aan het door ons laten maken van templates in Canva, met duidelijke richtlijnen voor de opbouw van communicatiemiddelen. Consistentie in de uitstraling gegarandeerd, en voor het volgende seizoen is er meer budget voor de ontwikkeling van campagnecontent.